2026 жылы жеке тұлғамен есеп айырысу туралы анықтама 1С жүйесінде жалақы есебінің деректері бойынша қалыптастырылады, ал салық агенті оны жеке тұлғаның талап етуі бойынша өтініш берілген күннен кейінгі бес күнтізбелік күн ішінде беруге міндетті (ҚР СК 446-бабы). Нысанға өтудің нақты жолы конфигурация мен оның релизіне байланысты: бухгалтер қызметкер мен кезеңді таңдап, кірістерді, шегерімдерді, ЖТС-ты және төленген сомаларды тексереді, содан кейін құжатты басып шығарады немесе файлға сақтайды.
«1С-тегі анықтама» нені білдіреді
1С жүйесінде «анықтама» деп әртүрлі құжаттар мен есептер аталуы мүмкін. Бұл қызметкердің жалақысы туралы анықтама, жеке тұлғамен есеп айырысу туралы анықтама немесе орындалған есепке алу операциясын егжей-тегжейлі көрсететін анықтама-есеп болуы мүмкін. Сондықтан алдымен қызметкердің, банктің, мемлекеттік органның немесе ішкі бақылаушының нақты нені сұратқанын анықтау қажет.
Егер жеке тұлғаға ҚР СК-де көзделген есеп айырысу туралы анықтама қажет болса, онда төлем көзінен салық салынуға жататын кіріс сомалары, осындай кірісті азайту сомалары, қолданылған салықтық шегерімдер, салық салынатын кіріс, есептелген ЖТС және төленген кіріс көрсетіледі (ҚР СК 446-бабы).
Егер қызметкерге нақты адресатқа ұсыну үшін жалақы туралы анықтама қажет болса, бухгалтер мыналарды анықтауы керек:
- анықтама қайда ұсынылатынын;
- мәліметтердің қай кезең үшін қажет екенін;
- есептелген кірісті немесе төленген кірісті көрсету қажет пе;
- кірісті азайту, салықтық шегерімдер және ЖТС бойынша жеке жолдар қажет пе;
- жауапты тұлғаның қолы қажет пе;
- құжатты қандай түрде — қағазда немесе электрондық файл түрінде беру керектігін.
«1С Бухгалтерия: анықтама» сұрауы бағдарламаның қызметтік есептеріне де қатысты болуы мүмкін. Мысалы, «Қазақстанға арналған бухгалтерия» конфигурациясында анықтама-есептер жекелеген есепке алу операцияларын егжей-тегжейлі көрсету үшін пайдаланылуы мүмкін. Олардың орналасуы мен құрамы релизге, базаның баптауларына және пайдаланушының құқықтарына байланысты.
Анықтама-есеп жалақы туралы анықтаманы немесе жеке тұлғамен есеп айырысу туралы анықтаманы алмастырмайды: бұл құжаттардың мақсаты, деректер құрамы және алушысы әртүрлі.
1С-тегі жалақы туралы анықтама: қайдан табуға болады
Барлық 1С бағдарламалары үшін бірыңғай жолды көрсету мүмкін емес. Нысанның орналасуы қолданылатын конфигурацияға, оның релизіне, қолжетімді кіші жүйелерге және пайдаланушының құқықтарына байланысты. Жалақы жеке конфигурацияда немесе бухгалтерлік базаның ішінде есепке алынуы мүмкін, сондықтан әртүрлі ұйымдардағы бөлімдер мен пәрмендердің атаулары өзгеше болады.
Іздеудің практикалық тәртібі мынадай:
- Қызметкерлер, есептеулер және төлемдер жүргізілетін бөлімді ашыңыз.
- Кадрлық немесе жалақы есептеріне өтіңіз.
- Кірістер туралы есепті, жалақы туралы анықтаманы немесе жеке тұлғамен есеп айырысу туралы анықтаманы табыңыз.
- Дайын нысан болмаса, қызметкер бойынша есептеулер көрсетілген есепті ашып, қолжетімді баспа нысандарын тексеріңіз.
- Қажетті пәрмен болмаған жағдайда, нақты конфигурацияның қол жеткізу құқықтары мен функционалын тексеріңіз.
Интерфейстен іздеуді «анықтама», «жалақы», «жеке тұлғамен есеп айырысу», «қызметкердің кірістері» немесе «есептеулер» сөздері бойынша жүргізген дұрыс. Басқа конфигурацияға немесе релизге арналған жолды пайдаланбаған жөн: бірдей пәрмендер әртүрлі бөлімдерде орналасуы мүмкін.
Егер пайдаланушы «1С-тен жалақы туралы анықтаманы қалай шығарып алуға болады» деп сұраса, міндет әдетте екі кезеңнен тұрады: алдымен қызметкер бойынша дұрыс есепті қалыптастыру, содан кейін оны қолжетімді форматқа шығару. Файлды сақтаудың өзі мәліметтердің дұрыстығын растамайды — экспорттау алдында құжатты бухгалтер тексеруі керек.
Қызметкер бойынша жалақы туралы анықтаманы қалай жасауға болады
Құжатты қалыптастырмас бұрын қызметкердің карточкасы мен есеп деректерін тексеріңіз. Анықтамада базада тіркелген есептеулермен, төлемдермен, ұстап қалулармен және түзетулермен алшақтық болмауға тиіс.
Жұмыс реттілігі мынадай болуы мүмкін:
- Егер ақпараттық базада бірнеше заңды тұлға есепке алынса, ұйымды таңдаңыз.
- Қызметкердің тегі мен басқа деректерін қолмен көшірмей, оны таңдаңыз.
- Мәліметтер сұратылған кезеңді көрсетіңіз.
- Құжатты қалыптастырып, қорытынды сомаларды жалақы есептерімен салыстырыңыз.
- Тиісті кезеңдегі түзетулердің, қайта есептеулердің және құжаттардың өткізілгенін тексеріңіз.
- Нысанда ұйым мен қызметкердің қажетті деректемелері көрсетілгеніне көз жеткізіңіз.
- Анықтаманы басып шығарыңыз немесе оны қолжетімді форматта сақтаңыз.
Жеке тұлғамен есеп айырысу туралы анықтама үшін төлем көзінен салық салынуға жататын кіріс сомаларын, кірісті азайту сомаларын, міндетті зейнетақы жарналарын, міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жарналарын, азаматтық-құқықтық сипаттағы шарттар бойынша кірістерден ұсталатын әлеуметтік аударымдарды, базалық және әлеуметтік салықтық шегерімдерді, салық салынатын кірісті, есептелген ЖТС-ты және төленген кірісті жеке тексеріңіз (ҚР СК 446-бабы).
Есептелген кірісті, салықтық шегерімдерді, есептелген ЖТС-ты және төленген кірісті ажыратуға ерекше назар аудару қажет. Бұл көрсеткіштерді бір-бірімен механикалық түрде алмастыруға болмайды. Егер алушы өз нысанын белгілесе, 1С-тегі мәліметтерді оған есеп деректерімен салыстырғаннан кейін ғана көшіру керек.
Есепке алу құжаттарын өзгертпей, соманы тікелей баспа нысанында түзету ұсынылмайды. Мұндай түзету берілген анықтама мен ақпараттық база арасында алшақтық туғызады. Қате анықталса, алдымен оның себебін анықтап, ұйымда қабылданған тәртіп бойынша есепке түзету енгізу, содан кейін анықтаманы қайта қалыптастыру қажет.
Салық агенті есеп айырысу туралы анықтаманы жеке тұлғаның талап етуі бойынша өтініш берілген күннен кейінгі бес күнтізбелік күн ішінде береді. Бұл мерзім күнтізбелік жыл ішінде төлем көзінен салық салынатын кіріс есептелген және (немесе) төленген қызметкердің немесе өзге жеке тұлғаның өтініш берген күнінен бастап есептелуге тиіс (ҚР СК 446-бабы).
1С-тен анықтаманы қалай жүктеп алуға және нәтижені тексеруге болады
Қалыптастырғаннан кейін бағдарламада көзделген басып шығару, сақтау немесе экспорттау пәрменін пайдаланыңыз. Форматтар жиынтығы конфигурацияға және жұмыс орнының баптауларына байланысты. Жіберу алдында сақталған файлды бөлек ашып, беттердің толық көрсетілгеніне, кестелердің қиылмағанына және қорытынды сомалардың оқылатынына көз жеткізіңіз.
Анықтаманы бергенге дейін мыналарды тексеріңіз:
- ұйым мен қызметкердің дұрыс таңдалуын;
- таңдалған кезеңді;
- сомалардың есеп деректеріне сәйкестігін;
- егер дәл есеп айырысу туралы анықтама берілсе, оның міндетті көрсеткіштерінің болуын;
- құжаттың мақсатын;
- қажетті деректемелердің болуын;
- артық дербес деректердің болмауын;
- сақталған файлдың оқылуын;
- есеп айырысу туралы анықтаманы берудің бес күндік мерзімінің сақталуын.
Қазақстандағы жалақы туралы анықтаманың үлгісін адресат пен сұратылған құжаттың түрін ескере отырып таңдау керек. Банкке арналған нысан мазмұны ҚР СК-де айқындалған жеке тұлғамен есеп айырысу туралы анықтамадан өзгеше болуы мүмкін. Егер адресат үлгіні немесе көрсеткіштер тізбесін ұсынса, оған сұратылған мәліметтерді енгізу, ал есеп айырысу туралы анықтама үшін заңда көзделген ақпаратты сақтау қажет (ҚР СК 446-бабы).
Жұмыс берушінің анықтамасын салық органы беретін бейрезиденттің кірістері туралы құжатпен шатастыруға болмайды. Мұндай анықтама бейрезиденттің немесе салық агентінің салықтық өтініші бойынша ресімделеді және белгіленген күндердің неғұрлым кешінен — өтініш берілген немесе тиісті салық есептілігі ұсынылған күннен бастап он күнтізбелік күннен кешіктірілмей беріледі (ҚР СК 703-бабы).
Жиі қойылатын сұрақтар
1С-тегі жалақы туралы анықтама қайда орналасқан? — Нақты бөлім конфигурацияға және оның релизіне байланысты. Нысанды кадрлық және жалақы есептерінің арасынан іздеңіз немесе пәрмендер бойынша іздеуді пайдаланыңыз; егер ол көрінбесе, қол жеткізу құқықтары мен қолжетімді функционалды тексеріңіз.
1С-те бір қызметкер бойынша жалақы туралы анықтаманы қалай жасауға болады? — Ұйымды, қызметкерді және қажетті кезеңді таңдап, құжатты қалыптастырыңыз, содан кейін басып шығару немесе сақтау алдында кірістерді, шегерімдерді, ЖТС-ты және төленген сомаларды есепке алу есептерімен салыстырыңыз.
Жұмыс беруші анықтаманы қандай мерзімде береді? — Егер жеке тұлғамен есеп айырысу туралы анықтама жөнінде сөз болса, салық агенті оны жеке тұлғаның талап етуі бойынша өтініш берілген күннен кейінгі бес күнтізбелік күн ішінде беруге міндетті (ҚР СК 446-бабы).
1С-тен жалақы туралы анықтаманы қалай жүктеп алуға болады? — Қалыптастырылған құжаттағы қолжетімді сақтау немесе экспорттау пәрменін пайдаланыңыз. Экспорттағаннан кейін файлды ашып, беттердің толықтығын, деректемелер мен сомаларды тексеріңіз.
Баспа нысанындағы соманы қолмен өзгертуге бола ма? — Оны есептен бөлек өзгертуге болмайды. Қате болған жағдайда алдымен бастапқы есеп деректерін тексеріп, түзетіңіз, содан кейін құжатты қайта қалыптастырыңыз.
Анықтама-есептің қызметкерге берілетін анықтамадан айырмашылығы неде? — Анықтама-есеп есепке алу операциясын егжей-тегжейлі көрсетеді. Қызметкерге берілетін анықтамада оның белгілі бір кезеңдегі кірістері мен есеп айырысулары туралы мәліметтер қамтылады, ал жеке тұлғамен есеп айырысу туралы анықтаманың құрамы ҚР СК 446-бабында белгіленген.
Дереккөздер
- Қазақстан Республикасының Салық кодексі, 446-бап — салық агентінің жеке тұлғамен есеп айырысу туралы анықтаманы беру тәртібі.
- Қазақстан Республикасының Салық кодексі, 703-бап — бейрезиденттің Қазақстан Республикасындағы көздерден алған кірістері және ұсталған, төленген салықтар туралы анықтама.