2026 жылы 3.0.74.x редакциясындағы «Қазақстанға арналған 1С:Бухгалтерия» бағдарламасында тізім дайын кадрлық есеп немесе Әмбебап есеп арқылы қалыптастырылады: біріншісі жұмыскерлер тізбесі үшін, екіншісі құжаттар мен олардың деректемелері бойынша деректерді іріктеу үшін пайдаланылады. Егер есепті бухгалтерлік есеп жүргізбеуге және қаржылық есептілік жасамауға құқылы ЖК дайындаса, жұмыстардан немесе көрсетілетін қызметтерден түскен кіріс актіге не олардың орындалғанын немесе көрсетілгенін растайтын басқа құжатқа қол қойылған кезеңге жатқызылады (ҚР СК 725-бабы).
1С-те қандай тізімдерді қалыптастыруға болады
1С-тегі «тізім» сөзі әртүрлі есептерді білдіруі мүмкін. Бухгалтер алдымен міндетті айқындауы қажет: жұмыскерлер тізбесін алу, бөлімшенің құрамын тексеру, қызметкерлер туралы қосымша мәліметтерді шығару немесе есептеулер мен ұстап қалулар жөніндегі деректерді жинау.
«Ұйымдар қызметкерлерінің тізімдері» есебі ұйымдар мен құрылымдық бөлімшелер бөлінісінде жұмыскерлердің кадрлық тізімдерін дайындау үшін пайдаланылады. Ол ақпараттық базада тіркелген мәліметтер негізінде персонал бойынша жиынтық ақпарат алу қажет болған кезде кадр қызметі мен жалақыны есептеу жөніндегі бухгалтерге қолайлы.
Есеп параметрлерінің құрамы пайдаланылатын нұсқаға және бағдарлама баптауларына байланысты айқындалады. Онда күн немесе кезең, топтастыру, егжей-тегжейлеу, іріктеулер, шығарылатын өрістерді таңдау және шартты безендіру қолжетімді болуы мүмкін. Сақталған нұсқаны қайта пайдалануға, ал тиісті функция мен пайдаланушы құқықтары болған кезде автоматты түрде таратуға қосуға болады.
Егер жалпы кадрлық тізбе емес, жекелеген құжаттар немесе операциялар бойынша іріктеме қажет болса, Әмбебап есеп пайдаланылады. Мысалы, онда таңдалған құжаттарда өзге де ұстап қалулар көрсетілген қызметкерлердің тізбесін жинап, тіркелген сомаларды шығаруға болады.
Қызметкерлер тізімін қалай қалыптастыруға болады
3.0.74.x нұсқасындағы «Қазақстанға арналған 1С:Бухгалтерия» бағдарламасында кадрлық тізімді алу үшін кадрлық есеп бөлімін ашып, «Ұйымдар қызметкерлерінің тізімдері» есебін табыңыз. Есептің қолжетімділігі мен команданың орналасуы орнатылған шығарылымның интерфейсіне, базаның функционалдық мүмкіндіктеріне және пайдаланушы құқықтарына байланысты айқындалады. Содан кейін ұйымды, бөлімшені, күнді немесе кезеңді және қажетті егжей-тегжейлеуді белгілеңіз.
Есепті қалыптастырмас бұрын қорытынды кестеге қандай мәліметтер енгізілуі керектігін айқындаңыз. Ішкі салыстырып тексеру үшін қызметкердің тегі мен бөлімшесі жеткілікті болуы мүмкін. Егжей-тегжейлі талдау үшін пайдаланылатын есеп нұсқасының баптауларында көзделген өрістерді қосыңыз.
Практикалық жұмыс тәртібі:
- егер есеп бірнеше заңды тұлға бойынша жүргізілсе, ұйымды таңдаңыз;
- есеп параметрлерінде қолжетімді күнді немесе кезеңді белгілеңіз;
- қажетті өрістер мен топтастыруларды қосыңыз;
- егер бір бөлімше немесе тіркелген басқа сипаттама бойынша тізім қажет болса, іріктеулерді белгілеңіз;
- есепті қалыптастырып, нәтижені базадағы кадрлық құжаттармен салыстырыңыз;
- үнемі пайдаланатын болсаңыз және мұндай команда пайдаланушыға қолжетімді болса, баптау нұсқасын сақтаңыз.
Егер тізбеде күтілген қызметкер болмаса, таңдалған ұйымды, күнді немесе кезеңді, бөлімшені және белгіленген іріктеулерді ретімен тексеріңіз. Содан кейін нәтижені тиісті күнге базада тіркелген кадрлық құжаттармен салыстырыңыз. Есеп параметрлеріне немесе қажетті мәліметтердің таңдалған деректер көзінде көрсетілмеуіне байланысты жазба нәтижеге енбеуі мүмкін.
Ұстап қалулары бар қызметкерлер тізімін қалай алуға болады
Өзге де ұстап қалу сомалары көрсетілген жұмыскерлер тізбесін алу үшін, егер конфигурацияда тиісті құжаттар мен кестелік бөліктер қолжетімді болса, Әмбебап есепті пайдалануға болады. Есептер бөлімін ашып, Әмбебап есепті таңдаңыз және деректер қажет кезеңді көрсетіңіз.
Деректер көзінің параметрлерінде ұстап қалулар есебі қамтылған объектіні, содан кейін өзге де ұстап қалулары бар кестелік бөлікті немесе деректемелер жиынтығын таңдаңыз. Интерфейстің кейбір нұсқаларында реттілік мынадай болуы мүмкін:
- «Құжат»;
- «Ұйым қызметкерлерінің ұстап қалуларын есептеу»;
- «Өзге де ұстап қалулар».
Деректер көзін таңдағаннан кейін есеп баптауларын ашыңыз. Топтастыру қойындысында «Қызметкер» өрісін қосыңыз және нәтижені ең алдымен жұмыскерлер бойынша топтастыру қажет болса, оны бірінші орынға қойыңыз.
Көрсеткіштер құрамында салыстырып тексеруге қажетті өрістерді қалдырыңыз: қызметкер, ұстап қалу түрі, сома және құжат деректемелері, егер олар таңдалған деректер көзінде қолжетімді болса. Қайталанатын бағандарды шығарудан алып тастауға болады. Баптағаннан кейін есепті қалыптастырыңыз.
Алынған нәтижені сол кезеңдегі ұстап қалуларды есептеу құжаттарымен салыстырыңыз. Ұстап қалудың белгілі бір түрі, ұйым немесе бөлімше бойынша іріктеме жасау үшін тиісті өріс бойынша іріктеуді қолданыңыз. Егер көрсетілген құжат немесе деректеме қолжетімді деректер көздерінің тізімінде болмаса, Әмбебап есептің пайдаланылатын нұсқасы оған қол жеткізуге мүмкіндік бермейді; мұндай жағдайда орнатылған конфигурацияда қолжетімді есепті немесе деректер объектісін таңдау керек.
Тізім қалыптастырылмаса, нені тексеру керек
Алдымен кезеңнің дұрыс белгіленгеніне, қажетті ұйымның таңдалғанына және баптауларда өзара қайшы немесе артық іріктеулердің жоқтығына көз жеткізіңіз. Содан кейін пайдаланушыға кадрлық деректердің, ұстап қалу құжаттарының және таңдалған есептің қолжетімділігін тексеріңіз.
Егер бағдарлама «1С:Бизнес-желі құжаттарының тізімін ашу режимі дұрыс емес» хабарламасын шығарса, ол кадрлық есептің жай-күйін емес, тиісті сервис құжаттарының тізімін ашуды білдіреді. Кадрлық тізіммен жұмысты жалғастыру үшін оны кадрлық есеп бөлімінен немесе қолжетімді есептер тізбесі арқылы ашыңыз. Осындай бір хабарламаның негізінде кадрлық жазбалар немесе құжаттар жойылды деп тұжырымдауға болмайды.
Нәтиже сәйкес келмеген жағдайда ретімен әрекет етіңіз: ағымдағы параметрлерді сақтаңыз, пайдаланушы іріктеулерін алып тастаңыз, кезеңді қайта белгілеңіз, есептің стандартты нұсқасын қалыптастырыңыз, содан кейін қажетті топтастырулар мен өрістерді бір-бірден қайтарыңыз. Бұл тәртіп жазбалардың алынып тасталуына немесе артық егжей-тегжейлі көрсетілуіне себеп болған баптауды анықтауға көмектеседі.
Тізімді басшыға немесе қызметкерлерге берер алдында бағандар құрамын тексеріп, алушыға қойылған міндетті орындау үшін қажет емес дербес деректерді алып тастаңыз. Сақталған есеп нұсқасын оның атауынан мақсаты, ұйымы және қолданылатын кезеңі түсінікті болатындай етіп атау керек.
Сұрақтар мен жауаптар
1С-те қызметкерлер тізімін қайдан табуға болады? — 3.0.74.x нұсқасындағы «Қазақстанға арналған 1С:Бухгалтерия» бағдарламасының кадрлық есеп бөліміндегі «Ұйымдар қызметкерлерінің тізімдері» есебін пайдаланыңыз. Команданың нақты орналасуы базаның интерфейсі мен пайдаланушы құқықтарына байланысты айқындалады.
Өткен кезең үшін тізім қалыптастыруға бола ма? — Иә, егер таңдалған есепте күн немесе кезең қарастырылса және базада тиісті уақыттағы кадрлық мәліметтер сақталса, болады. Тарихи деректерді салыстырып тексеру үшін есепті қалыптастырғанға дейін қажетті күнді немесе кезең шекараларын белгілеңіз.
Ұстап қалу сомалары көрсетілген жұмыскерлер тізімін қалай шығаруға болады? — Әмбебап есепте ұстап қалуларды есептеу құжаттары бар қолжетімді деректер көзін таңдап, қызметкер бойынша топтастыруды қосыңыз және көрсеткіштерде ұстап қалу түрі мен сомасын қалдырыңыз.
Қызметкер есепке неліктен кірмеді? — Ұйымды, күнді немесе кезеңді, бөлімшені, пайдаланушы іріктеулерін, тіркелген кадрлық құжаттарды және қол жеткізу құқықтарын тексеріңіз. Содан кейін қосымша баптауларсыз есептің стандартты нұсқасын қалыптастырыңыз.
Бапталған тізімді қайта пайдалану үшін сақтауға бола ма? — Иә, егер орнатылған конфигурацияда пайдаланушыға есеп нұсқаларын сақтау мүмкіндігі берілсе, болады. Автоматты түрде тарату мүмкіндігі де базаның функционалдық мүмкіндіктеріне және берілген құқықтарға байланысты айқындалады.
Дереккөздер
- Қазақстан Республикасының Салық кодексі, 725-бап — бухгалтерлік есеп жүргізбейтін және қаржылық есептілік жасамайтын дара кәсіпкерлердің кірістерді тану ерекшеліктері.