2026 жылы оңайлатылған декларация негізіндегі арнаулы салық режимін қолданатын ЖК есепті салық кезеңіндегі салық салу объектісінің 4% мөлшерлемесі бойынша ЖТС-ты дербес есептейді (ҚР СК 726-бабы). Жергілікті өкілді орган қызмет түріне және объектінің орналасқан жеріне қарай бұл мөлшерлемені 50%-дан аспайтын мөлшерде төмендетуге немесе арттыруға құқылы.
Оңайлатылған режим бойынша ЖТС-ты кім төлейді
Оңайлатылған декларация бойынша ЖТС-ты тиісті арнаулы салық режимін қолданатын дара кәсіпкер есептейді. Бұл режимді белгіленген талаптарға сай келетін және ерекшеліктерге жатпайтын Қазақстан Республикасының резиденттері — ЖК мен заңды тұлғалар қолдануға құқылы (ҚР СК 723-бабы).
Күнтізбелік жылдағы шекті кіріс тиісті қаржы жылының 1 қаңтарында қолданыста болатын 600 000 АЕК-тен аспауға тиіс (ҚР СК 723-бабы). 2026 жылы АЕК 4 325 теңге болған кезде шек 2 595 000 000 теңгені құрайды. Шекті кірісті айқындау үшін ҚР СК қағидалары бойынша салық салу объектісі ескеріледі, ал шаруа немесе фермер қожалықтарына арналған арнаулы салық режимі қолданылатын қызметтен түсетін кіріс ескерілмейді.
Тағы бір міндетті талап — кәсіпкер жүзеге асыратын қызмет түрлері Қазақстан Республикасының Үкіметі белгілеген оңайлатылған декларацияны қолдануға тыйым салынған қызмет түрлерінің тізбесіне енгізілмеуге тиіс (ҚР СК 723-бабы).
Есептеуді бастамас бұрын бухгалтер мыналарды тексеруі қажет:
- ЖК оңайлатылған декларация негізіндегі арнаулы салық режимін қолдана ма;
- нақты қызмет осы режимді қолдануға тыйым салынған қызмет түрлерінің тізбесіне енгізілмеген бе;
- қызмет бірлескен қызмет туралы шарт бойынша жүзеге асырылмай ма;
- күнтізбелік жылдағы 600 000 АЕК мөлшеріндегі кіріс шегінен асып кетпеген бе;
- мөлшерлемені өзгерту туралы жергілікті өкілді органның ресми жарияланған шешімі бар ма;
- кәсіпкердің кірістеріне әртүрлі мөлшерлемелер қолданыла ма.
Салық төлеушілер бірлескен қызмет туралы шарттар бойынша жүзеге асырылатын қызметке қатысты бұл режимді қолдануға құқылы емес. ҚР СК 723-бабы заңды тұлғаларға, коммерциялық емес ұйымдарға, арнайы экономикалық және индустриялық аймақтардың, «Астана Хабтың» қатысушыларына, сондай-ақ заңды тұлғалардың кейбір құрылтайшылары мен қатысушыларына қатысты жекелеген шектеулерді де белгілейді.
Оңайлатылған декларацияны қолданатын ЖК мен заңды тұлғалар ҚР СК 20-тарауына сәйкес салықтық есепке алуды ұйымдастырады және жүргізеді (ҚР СК 723-бабы). Қызмет, қатысу құрылымы немесе шарттық модель өзгерген кезде режим талаптарына сәйкестікті жаңа мән-жайларды ескере отырып бағалау керек.
2026 жылы оңайлатылған режимдегі ЖК үшін ЖТС мөлшерлемесі
2026 жылы оңайлатылған режимдегі ЖК үшін ЖТС-тың базалық мөлшерлемесі 4% құрайды. Салық төлеуші оны есепті салық кезеңіндегі салық салу объектісіне дербес қолданады. Бұл қағида төлем көзінен ұсталатын салықтарды қоспағанда, ЖТС-қа қатысты қолданылады (ҚР СК 726-бабы).
4% мөлшерлемені жергілікті өкілді орган өзгерте алады. Оны қызмет түріне және объектінің орналасқан жеріне қарай 50%-дан аспайтын мөлшерде төмендетуге немесе арттыруға рұқсат етіледі. Жекелеген салық төлеуші үшін мөлшерлемені жеке өзгертуге тыйым салынады (ҚР СК 726-бабы).
Мөлшерлемені өзгерту туралы шешім ол енгізілетін жылдың алдындағы жылдың 1 желтоқсанынан кешіктірілмей қабылданады. Ол келесі жылдың 1 қаңтарынан бастап қолданысқа енгізіледі және ресми жариялануға тиіс (ҚР СК 726-бабы). Сондықтан 2026 жылғы салықты есептеу үшін бухгалтер 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданыста болатын шешімді пайдалануы қажет.
Іс жүзіндегі алгоритм мынадай:
- Есепті салық кезеңіндегі салық салу объектісін айқындау.
- Қызмет түрін және объектінің орналасқан жерін анықтау.
- Тиісті жергілікті өкілді органның ресми жарияланған шешімін тексеру.
- Қолданыстағы мөлшерлемені салық салу объектісіне қолдану.
- Әртүрлі мөлшерлемелер қолданылған кезде олар бойынша салық салынатын кірістердің бөлек салықтық есебін ұйымдастыру.
Басқа қызмет түрі немесе объектінің басқа орналасқан жері үшін белгіленген мөлшерлемені автоматты түрде қолдануға болмайды. Базалық 4%-дан ауытқуға тиісті жергілікті өкілді органның қолданыстағы шешімі негіз болуға тиіс.
Оңайлатылған режим бойынша ЖТС-ты қалай есептеу керек
Салық тиісті мөлшерлемені есепті салық кезеңіндегі салық салу объектісіне қолдану арқылы есептеледі (ҚР СК 726-бабы). Базалық мөлшерлеме кезінде есептеу мына формула бойынша жүргізіледі: салық салу объектісі × 4%.
Егер жергілікті өкілді орган мөлшерлемені ҚР СК рұқсат еткен шектерде өзгертсе, формулада оның ресми жарияланған шешіміндегі мөлшерлеме қолданылады. Бұл ретте бухгалтер шешімді қызмет түрімен, объектінің орналасқан жерімен және салық есептелетін кезеңмен салыстырады.
Есептеуге арналған жұмыс тіркелімінде мыналарды көрсету ыңғайлы:
- есепті салық кезеңі;
- қызмет түрі;
- объектінің орналасқан жері;
- салық салу объектісінің сомасы;
- қолданылатын мөлшерлеме;
- егер мөлшерлеме 4%-дан өзгеше болса, жергілікті өкілді орган шешімінің деректемелері;
- есептелген ЖТС сомасы.
Егер салық төлеуші әртүрлі мөлшерлемелерді қолданса, ол олардың әрқайсысы бойынша салық салынатын кірістердің бөлек салықтық есебін жүргізуге міндетті (ҚР СК 726-бабы). Мұндай жағдайда салық кірістердің әрбір тобы бойынша бөлек есептеледі, содан кейін алынған сомалар тиісті есепті салық кезеңі бойынша біріктіріледі.
Режимді қолдану құқығын бақылау үшін кірістің жылдық шегі бөлек қадағаланады. 2026 жылы 600 000 АЕК 2 595 000 000 теңгеге сәйкес келеді. Бұл шекті айқындау кезінде салық салу объектісі ескеріледі, ал шаруа немесе фермер қожалықтарына арналған арнаулы салық режиміндегі қызметтен түсетін кіріс алып тасталады (ҚР СК 723-бабы).
Осылайша, дұрыс есептеу мөлшерлемені арифметикалық қолдануды ғана емес, сонымен қатар режим талаптарын, қызмет түрін, объектінің орналасқан жерін және мөлшерлемені өзгерту туралы шешімнің бар-жоғын тексеруді де қамтиды.
Есептілік және төлеу мерзімдері
ҚР СК 726-бабы ЖТС-ты дербес есептеу тәртібін белгілейді, бірақ декларацияны тапсыру күнін немесе есептелген салықты аудару мерзімін белгілемейді. ҚР СК 723-бабы есептілік пен төлемнің күнтізбелік мерзімдерін емес, режимді қолдану талаптары мен салықтық есепке алуды жүргізу міндетін реттейді.
Сондықтан оңайлатылған декларацияны тапсыру және ЖТС төлеу мерзімдерін ҚР СК 723 немесе 726-баптарымен негіздеуге болмайды. Бухгалтердің салық күнтізбесінде оларды салық кезеңін, декларацияны және осы арнаулы салық режимі бойынша міндеттемені орындауды тікелей реттейтін ҚР СК ережелері бойынша айқындау керек.
Есептілікті дайындау үшін бухгалтерге мынадай жеке міндеттерді құрған жөн:
- арнаулы салық режимін қолдану талаптарының сақталуын тексеру;
- есепті кезеңдегі салық салу объектісін айқындау;
- қолданылатын мөлшерлемені растау;
- әртүрлі мөлшерлемелер кезінде бөлек салықтық есеп деректерін салыстырып тексеру;
- әрбір қолданылатын мөлшерлеме бойынша ЖТС-ты бөлек есептеу;
- салықтың қорытынды сомасын салықтық есепке алу деректерімен салыстырып тексеру;
- ҚР СК белгілеген декларацияны тапсыру және салықты төлеу күндерін салық күнтізбесінде тіркеу.
Декларацияны тапсыру және салықты төлеу — бөлек әрекеттер. Олардың әрқайсысы үшін күнтізбеде нақты мерзімді тікелей белгілейтін ҚР СК нормасының негізінде тиісті күнді тіркеу қажет.
Жиі қойылатын сұрақтар
2026 жылы оңайлатылған режимдегі ЖК үшін ЖТС мөлшерлемесі қандай? — Базалық мөлшерлеме есепті салық кезеңіндегі салық салу объектісінің 4%-ын құрайды (ҚР СК 726-бабы). Жергілікті өкілді орган қызмет түріне және объектінің орналасқан жеріне қарай оны 50%-дан аспайтын мөлшерде төмендетуге немесе арттыруға құқылы.
Оңайлатылған декларацияны кім қолдануға құқылы? — Режим талаптарын сақтайтын және белгіленген ерекшеліктерге жатпайтын Қазақстан Республикасының резиденттері — ЖК мен заңды тұлғалар (ҚР СК 723-бабы). Атап айтқанда, жылдық кіріс 600 000 АЕК-тен аспауға, ал қызмет түрі тыйым салынған қызмет түрлерінің тізбесіне кірмеуге тиіс.
2026 жылы қандай кіріс шегі қолданылады? — Шек күнтізбелік жылға 600 000 АЕК-ке тең (ҚР СК 723-бабы). АЕК 4 325 теңге болған кезде бұл 2 595 000 000 теңгені құрайды.
Оңайлатылған режим бойынша ЖТС-ты қалай есептеу керек? — Есепті салық кезеңіндегі салық салу объектісі қолданылатын мөлшерлемеге көбейтіледі. Базалық мөлшерлеме 4%-ға тең, бірақ тиісті қызмет түрі мен объектінің орналасқан жері үшін ол жергілікті өкілді органның шешімімен өзгертілуі мүмкін (ҚР СК 726-бабы).
Мөлшерлемені өзгерту туралы шешім қашан күшіне енеді? — Шешім ол енгізілетін жылдың алдындағы жылдың 1 желтоқсанынан кешіктірілмей қабылданады, келесі жылдың 1 қаңтарынан бастап қолданылады және ресми жариялануға тиіс (ҚР СК 726-бабы).
Әртүрлі мөлшерлемелер қолданылса не істеу керек? — Әртүрлі мөлшерлемелер бойынша салық салынатын кірістердің бөлек салықтық есебін жүргізіп, әрбір мөлшерлеме бойынша салықты жеке есептеу керек (ҚР СК 726-бабы).
Декларацияны қашан тапсырып, ЖТС-ты қашан төлеу керек? — Декларацияны тапсыру және салықты төлеу күндері осы арнаулы салық режимінің мерзімдерін тікелей белгілейтін ҚР СК нормалары бойынша айқындалады. ҚР СК 723 және 726-баптарында мұндай күндер көрсетілмеген.