«Қазақстанға арналған сауданы басқару» 3.4.5.21 шығарылымында (3.4 редакциясы) тексерілді.
Сатып алушы қоңырау шалып: «Біз барлық тұғырықты қайтардық, бізде ештеңе қалған жоқ», — дейді. Ал сіздің ыдыс бойынша салыстыру актіңізде 20 дана тұр. Кім дұрыс айтады? Бастапқы құжаттарды бір-бірлеп ашу ұзақ уақыт алады. Сізге әрбір контрагент бойынша қанша ыдыс берілгені, қаншасы қайтарылғаны және қаншасы онда қалғаны көрінетін бір бет қажет. «Берілген қайтарымды ыдыс бойынша ведомость» есебі дәл осыны орындайды. Бұл құжат емес, операцияларыңыздың көрінісі: ол деректерді өзгертпейді, кез келген күнге сатып алушылардағы қайтарымды ыдыс қалдықтарын көрсетеді. Есепті ашып, кезең үшін қалыптастырдыңыз — контрагентпен дау эмоциямен емес, нақты санмен шешіледі.
1. Мақсаты
Есеп сіз контрагенттерге (сатып алушыларға) берген, бірақ әлі қайтарылмаған қайтарымды ыдыстың қозғалысы мен қалдықтарын көрсетеді. Әрбір контрагент, шарт және ыдыс түрі бойынша бастапқы қалдықты, берілген, қайтарылған және соңғы қалдықты данамен әрі сомамен көресіз. Бұл — ыдыс бойынша салыстырып тексерудің және кепілдік ыдысты бақылаудың негізі.
2. Қайдан табуға болады
Интерфейстегі жолы:
- «Сату» бөлімі (немесе интерфейс баптауларына байланысты «Қойма және жеткізу») → «Есептер» тобы → «Берілген қайтарымды ыдыс бойынша ведомость».
- Егер бөлімнің есептер тақтасында сілтеме болмаса, «Сату бойынша есептер» / «Барлық есептер» түймесін басып, есепті тізімнен атауы бойынша табыңыз.
Тікелей 1С жүйесінде ашудың жылдам тәсілі: Бас мәзір → «Сервис» → «Навигациялық сілтеме бойынша өту» (немесе Alt+F1), мына жолды қойыңыз:
e1cib/list/Отчет.ВедомостьПоПереданнойВозвратнойТаре
2а. Өз шығарылымыңызды қалай білуге болады
«Анықтама» → «Бағдарлама туралы» (немесе жоғарғы оң жақ бұрыштағы ℹ️ белгішесі). Ашылған терезеде «1С:Кәсіпорын» платформасының нұсқасы (мысалы, 8.3.24) және конфигурация шығарылымы — «Қазақстанға арналған сауданы басқару, 3.4 редакциясы (3.4.5.21)» жолы көрінеді. Егер сіздегі шығарылым ескірек немесе жаңарақ болса, кейбір баптаулар мен бағандар басқаша аталуы мүмкін.
3. Қалай қалыптастыруға және баптауға болады
Есеп — «міндетті/міндетті емес» өрістері бар карточка емес. Мұнда іріктеу параметрлерін бересіз, ал нәтижені есептің өзі құрады. Негізгі баптаулар:
| Баптау | Не үшін қажет және қате көрсетілсе не болады |
|---|---|
| Кезең (МІНДЕТТІ) | «Берілді» және «Қайтарылды» көрсеткіштері есептелетін аралықты және соңғы қалдық күнін белгілейді. Бос қалдырсаңыз немесе тым қысқа кезеңді алсаңыз, қозғалыстар толық көрінбейді, соңғы қалдық кезеңнің соңындағы күйімен көрсетіледі. Салыстырып тексеру үшін кезеңнің соңын салыстыру актісінің күніне тең етіп қойыңыз. |
| Ұйым | Өз ұйымыңыз бойынша іріктеу. Егер бірнеше заңды тұлғаның есебін жүргізіп, іріктеу қоймасаңыз, ведомоске барлық ұйымдардың ыдысы кіріп, сомалар бұрмаланады. |
| Контрагент | Нақты сатып алушы бойынша іріктеу. Бір контрагентпен салыстырып тексерген кезде қойыңыз, әйтпесе көлемді жалпы тізім аласыз. |
| Шарт | Іріктеуді нақты шартқа дейін тарылтады. Бір контрагентпен бірнеше шарт жасалып, олар бойынша ыдыс араластырылмауға тиіс болғанда пайдалы. |
| Номенклатура / Ыдыс түрі | Нақты ыдыс түрі (тұғырықтар, бөшкелер, жәшіктер, баллондар) бойынша іріктеу. Іріктеусіз барлық түрі бірден көрсетіледі. |
| Қойма | Жөнелту қоймасы бойынша шектейді. Бос болса — барлық қойма бойынша. |
Жұмыс істеу тәртібі:
- Есепті ашыңыз.
- Кезеңді тексеріңіз — бұл негізгі параметр. Мысалы, 01.01.2026 бастап 30.09.2026 дейін қойыңыз.
- Іріктеулерді (контрагент, шарт, ыдыс түрі) және топтастыруларды қосу үшін «Баптаулар» түймесін (тісті доңғалақ белгісі бар түйме немесе «Тағы → Нұсқаны өзгерту») басыңыз.
- Топтастыруды баптаңыз: әдетте жоғарғы деңгей — «Контрагент», одан төмен — «Шарт» және «Номенклатура». Осылайша қалдықтар жоғарыдан төмен қарай оңай оқылады.
- «Қалыптастыру» түймесін басыңыз.
Кеңес: бапталған нұсқаны (өзіңіздің іріктеулеріңіз бен топтастыруларыңызды) «Тағы → Есеп нұсқасын сақтау» арқылы сақтаңыз — келесі жолы қайта баптаудың қажеті болмайды.
4. Сандармен талданған мысал
Жағдай. «Снабторг» ЖШС өнімді «Актан» ЖШС сатып алушысына қайтарымды ағаш тұғырықтармен жөнелтеді. Тұғырықтың есептік (кепілдік) бағасы — бір данасына 3 000 ₸. Қайтарымды ыдыстың қайтарылуы күтіліп тұрған кезде оған ҚҚС салынбайды (2026 жылы ҚР-дағы ҚҚС мөлшерлемесі — 16%, бірақ ол кепілдік қайтарымды ыдысқа қолданылмайды).
2026 жылдың 9 айындағы қозғалыстар:
- 01.01.2026 күні «Актан» бойынша 10 тұғырық есепте тұрған (бастапқы қалдық).
- Ақпан және сәуір айларында тауармен бірге тағы 40 тұғырық жөнелтілді.
- Наурыз және маусым айларында «Актан» 30 тұғырықты қайтарды.
«Актан» контрагенті бойынша ведомость мынаны көрсетеді:
| Көрсеткіш | Саны, дана | Сома, ₸ |
|---|---|---|
| Бастапқы қалдық | 10 | 30 000 |
| Берілді | 40 | 120 000 |
| Қайтарылды | 30 | 90 000 |
| Соңғы қалдық | 20 | 60 000 |
Қорытынды: «Актан» сатып алушысында 60 000 ₸ сомасына 20 тұғырық қалды. Салыстыру актісінде дәл осы санды көрсетесіз. Егер контрагент бәрін қайтарғанын айтса, «Клиенттен ыдысты қайтару» құжатымен қандай қайтарулар рәсімделмегенін бірге тексеріңіз.
Негізгі құжаттардың бухгалтерлік жазбалары (есептің өзі бухгалтерлік жазбалар жасамайды). Кепілдік қайтарымды ыдысты есепке алу кезінде қозғалыстарды жөнелту және қайтару құжаттары қалыптастырады:
- Тұғырықтарды сатып алушыға беру (40 дана үшін 120 000 ₸ есептік бағамен):
- Дт 1210 Кт 1330 — 120 000 ₸ (кепілдік бағамен берілген қайтарымды ыдыс үшін сатып алушының берешегі).
- Тұғырықтарды сатып алушыдан қайтару (30 дана × 3 000 = 90 000 ₸):
- Дт 1330 Кт 1210 — 90 000 ₸ (ыдыс қоймаға қайтарылды, берешек жабылды).
Егер ыдыс ақшалай өтелсе (сатып алушы ыдысты қайтармай, ақшамен өтесе), берешек түсім арқылы жабылады: Дт 1030 Кт 1210. Кепілдік ыдыс бойынша бухгалтерлік жазбалардың нақты сызбасы есеп саясатының баптауларына және нақты базадағы ыдыс бойынша есеп айырысу тәсіліне байланысты — есеп саясатыңызда тексеруді қажет ететін жалғыз мәселе осы.
5. Операция түрлері (есеп нұсқалары)
Есепте құжаттағыдай «операция түрлері» жоқ, бірақ баптаулар арқылы орындалатын дайын сценарийлер бар:
- Контрагент бойынша ведомость — бір сатып алушыдағы барлық ыдыс (салыстыру актісі үшін).
- Ыдыс түрі бойынша ведомость — барлық сатып алушыларда «сыртта жүрген» тұғырықтардың/бөшкелердің/баллондардың саны (ыдысты түгендеу үшін).
- Шарт бойынша ведомость — контрагентпен бірнеше келісім болған кезде шарттар бөлінісіндегі ыдыс.
- Ұйым бойынша жиынтық — ыдысқа салынған айналымнан тыс қаражатты бағалау үшін қайтарылмаған ыдыстың жалпы қалдығы.
Ауыстыру «Баптаулардағы» іріктеулер мен топтастырулар немесе сақталған есеп нұсқалары арқылы орындалады.
6. Қалыптастыру кезінде не қалыптасады
Есеп бухгалтерлік жазбалар жасамайды, ЭШФ немесе ТІЖ қалыптастырмайды және тіркелімдерге жазбайды — ол деректерді ғана оқиды. Дереккөз — берілген қайтарымды ыдыс бойынша жинақтау тіркелімі (ондағы қозғалыстарды ыдысты жөнелту және қайтару құжаттары жасайды).
Ыдыс бойынша электрондық құжаттардың логикасын түсіну маңызды:
- Қайтарымды ыдыстың қайтарылуы күтіліп тұрған кезде, әдетте, ол бойынша ЭШФ (ЭШФ АЖ) және ТІЖ бөлек рәсімделмейді — ол бойынша өткізу айналымы жоқ, ҚҚС (16%) есептелмейді.
- Ыдыс бойынша ЭШФ ыдыс қайтарымды болудан қалған жағдайда ғана (сатып алушының меншігіне өтеді, сатылады) пайда болады — онда бұл ҚҚС салынатын және өзіндік бухгалтерлік жазбалары бар кәдімгі өткізу болып саналады (Дт 1210 Кт 6010, Дт 3130 — ҚҚС, Дт 7010 Кт 1330 — өзіндік құн).
Яғни есеп өткізуі мен ЭШФ-сы әлі жоқ, бірақ қайтару міндеттемесі бар ыдысты көрсетеді.
7. Баспа нысандары
Есептің өзі баспа нысаны (кестелік құжат) болып табылады. Қалыптастырылған есепте мыналар қолжетімді:
- Басып шығару — «Басып шығару» түймесі (немесе Ctrl+P) ведомосты принтерге шығарады.
- Басқаша сақтау… — Excel (.xlsx), PDF, .mxl, HTML пішімдеріне экспорттау. Ыдыс бойынша салыстыру актісіне тіркеуге ыңғайлы.
- Пошта арқылы жіберу — кестелік құжатты контрагентке тікелей жіберу.
Есептің бекітілген нысандағы жеке бланкісі жоқ — экранға өз топтастыруларыңызбен және іріктеулеріңізбен шығарған деректер басып шығарылады.
8. Жиі кездесетін қателер
«Міндетті "Кезең" параметрі толтырылмаған» / есеп бос. Кезең берілмеген немесе бос. Дұрыс аралықты көрсетіп, «Қалыптастыру» түймесін басыңыз.
Ыдыс берілгеніне қарамастан есеп бос. Көбінесе бұған қысқа кезең немесе артық іріктеу себеп болады. «Басқа» контрагент/шарт/қойма бойынша іріктеу қойылмағанын тексеріп, кезеңді кеңейтіңіз. Тағы бір себеп — ыдысты жөнелту құжаттары өткізілмеген: тіркелімдегі қозғалысты тек өткізілген құжат жасайды.
Соңғы қалдық контрагенттің актісімен сәйкес келмейді. Топтастыруды құжаттарға дейін ашыңыз (жолды екі рет басу немесе «Түсіндірме»). Контрагент қайтарған, бірақ сіз әлі «Клиенттен ыдысты қайтару» құжатымен рәсімдемеген қайтаруды немесе, керісінше, рәсімделмеген ыдыс жөнелтілімін табасыз.
«Объект өрісі табылмады» / есеп нұсқасы ашылмайды. Жаңартудан кейін сақталған нұсқа бүлінген немесе ескірген. «Тағы → Нұсқаны өзгерту → Стандартты баптаулар» арқылы әдепкі нұсқаны қайтарып, іріктеулерді қайта баптаңыз.
Қалдыққа есептен шығарылған ыдыс кіріп кеткен. Ыдысты есептен шығару басқа құжатпен рәсімделген (мысалы, қайтарымды ыдыс есебінен шығару емес, тауарды әдеттегі есептен шығару арқылы). Сондықтан қайтарымды ыдыс тіркеліміндегі қозғалыс жабылмаған — есептен шығару тәсілін тексеріңіз.
9. FAQ
(faq блогын қараңыз)
10. Байланысты құжаттар
Есеп мына құжаттар жасайтын қозғалыстар бойынша құрылады:
- Тауарлар мен қызметтерді өткізу (қайтарымды ыдысты көрсете отырып) — «Берілді». Тұғырықтар, бөшкелер мен баллондар әдетте тауармен бірге жөнелтіледі.
- Ыдысты беру / қайтарымды ыдысты беруге арналған жеке құжат — «Берілді».
- Клиенттен ыдысты қайтару (қайтарымды ыдысты қайтару) — «Қайтарылды».
- Өзара есеп айырысуларды салыстыру актісі (ыдыс бойынша) — осы есептің деректері негізінде рәсімделеді.
- Ыдысты түгендеу — нақты бар-жоғын ведомость қалдықтарымен салыстырады.
Есептің өзі ешбір құжат негізінде енгізілмейді және өзінің негізінде ештеңе жасамайды — ол талдамалық есеп.
Өз шығарылымыңызды қалай білуге болады
«Анықтама» → «Бағдарлама туралы» тармағын ашыңыз: онда платформа нұсқасы мен «Қазақстанға арналған сауданы басқару, 3.4 редакциясы (3.4.5.21)» конфигурациясының шығарылымы көрсетілген жол бар. Нұсқаулықты дәл осы нөмірмен салыстырыңыз.
Материал «Қазақстанға арналған сауданы басқару» 3.4.5.21 шығарылымы (3.4 редакциясы) үшін дайындалған.