2026 жылы «Қазақстанға арналған 1С:Бухгалтерия» үшін 3.0.74.x желісі өзекті, сондықтан 3.0.75.1 релизі, ЭШФ-ның жаңа баспа нысаны және НҚ мен МЕА үшін тауар кодтарын толтырудағы өзгерістер туралы мәліметтерді қолданыстағы нұсқаның сипаттамасы ретінде қолдануға болмайды. Кіріс құжаттарымен жұмыс істеген кезде ЭШФ-ның салықтық маңызын ескеру қажет: сатып алынған тауарлар, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтер бойынша ҚҚС салық заңнамасында көзделген шарттар сақталған кезде есепке жатқызылады (ҚР СК 480-бабы).
ЭШФ-мен жұмыс істеуде не өзгерді
Өзекті 3.0.74.x желісі үшін тақырыпта мәлімделген электрондық шот-фактуралар алмасуындағы, ЭШФ-ның баспа нысанындағы, Виртуалды қоймамен жұмыс істеудегі және түзетілген ЭШФ қалыптастырудағы өзгерістер расталмаған. Сондықтан бухгалтер қолданыстағы желі шегіндегі әдеттегі жаңартудан кейін бұл функциялар пайда болады деп күтпеуі керек.
ЭШФ-ның баспа нысанын конфигурацияның белгіленген нұсқасындағы нақты есепке алу құжаты негізінде қалыптастыру керек. Басып шығару немесе сақтау алдында өнім беруші мен алушының деректемелерін, күндерді, тауарлар, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтер жолдарын, сондай-ақ нысанның өткізу құжатының деректеріне сәйкестігін тексеру қажет.
Келесі объектілерді өткізу кезінде ЭШФ-дағы тауар кодтарын толтыру алгоритмінің жеке расталған өзгерісі жоқ:
- негізгі құралдар;
- материалдық емес активтер.
Егер өткізілетін объект бұрын НҚ немесе МЕА құрамында есепке алынған болса, бухгалтер ЭШФ-ның толтырылған жолын объектінің нақты деректерімен және бастапқы құжаттармен салыстырып тексеруі керек. Болжамды жаңартудың атауына ғана сүйенуге немесе релизді орнатқаннан кейін код автоматты түрде ауыстырылады деп күтуге болмайды.
2026 жылдың салық көрсеткіштері орнатылған релиздің нөміріне қарамастан қолданылады: ҚҚС мөлшерлемесі 16%, АЕК — 4 325 ₸, ЕТЖ — 85 000 ₸. Алайда конфигурацияны жаңартудың өзі бұрын ресімделген құжатты өзгертуге негіз болып табылмайды: деректемелер мен есептеулерді операцияның мазмұны және оның жасалған күні бойынша бағалау қажет.
Жаңартудан кейін нені тексеру керек
Кезекті нұсқаны орнатқаннан кейін ұйымның үлгілік құжаттарының көшірмелерінде қысқаша тексеру жүргізген жөн. Оған кәдімгі ЭШФ-ны, түзетілген ЭШФ-ны және НҚ немесе МЕА объектісін өткізуді қосу керек. Егер ұйым Виртуалды қойма мәліметтерін көрсететін болса, тиісті деректері бар құжатты жеке тестілеу қажет.
Ұсынылатын іс-қимыл тәртібі:
- Ақпараттық базаның өзекті 3.0.74.x желісінің нұсқасына дейін жаңартылғанына көз жеткізу.
- Өткізу құжатынан ЭШФ қалыптастырып, өнім берушіні, алушыны, күндерді және тауарлар, жұмыстар немесе көрсетілетін қызметтер жолдарын тексеру.
- НҚ немесе МЕА өткізілген кезде толтырылған кодты есепке алу объектісімен және бастапқы құжаттармен салыстыру.
- Тестілік мысалда түзетілген ЭШФ қалыптастырып, оның бастапқы құжатпен байланысын тексеру.
- Егер ұйымның операцияларында пайдаланылса, Виртуалды қойма мәліметтерін тексеру.
- Баспа нысанын ашып, басып шығару немесе сақтау алдында деректемелерді көзбен тексеру.
- Тексеруден кейін ұйым қолданатын ЭШФ АЖ-мен алмасу тәртібі арқылы жіберу.
ЭШФ АЖ-мен алмасу кезінде алынатын тіркеу нөмірі мен басқа да мәліметтерді құжатты жүйенің өңдеу нәтижесі бойынша тексеру қажет. Құжаттың есептік нөмірін өнім берушінің ақпараттық базасындағы нөмірмен салыстыру керек. Жіберу алдында барлық жолдардың дайын екенін тексеру маңызды, өйткені тіркелген құжатты түзету бұрын берілген мәліметтерді жай ғана редакциялау арқылы емес, ЭШФ үшін белгіленген тәртіппен ресімделеді.
Түзетілген ЭШФ үшін бастапқы құжаттың деректемелерін, айналым жасалған күнді және түзетілетін жолдардың мазмұнын тексеру қажет. Жаңартуды тестілеу кезінде түзетілген құжатты өткізу құжатымен де, бастапқы ЭШФ-мен де салыстыру керек. Мұндай тәртіптің дәл 3.0.75.1 нұсқасында арнайы өзгертілгені туралы тұжырымды қолдануға болмайды.
Құжаттың дұрыстығы алушы үшін салықтық маңызға ие. Алушы ҚҚС төлеуші ретінде тіркелген, сатып алу салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылатын немесе пайдаланылатын болатын және салық сомасы көзделген құжатта көрсетілген жағдайда, алынған тауарлар, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтер бойынша ҚҚС сомасы есепке жатқызылатын сома деп танылады (ҚР СК 480-бабы).
Шот-фактуралар бойынша есептердегі жаңа іріктеу
3.0.75.1 нұсқасында берілген және алынған шот-фактуралардың бар-жоғы туралы есептерде «Қолданыстағы шот-фактуралары бар құжаттарды шығару» опциясының пайда болғаны расталмаған. Өзекті конфигурация жаңартылғаннан кейін бұл іріктеу міндетті түрде пайда болады деген есеппен салыстырып тексеруді жоспарлауға болмайды.
Егер ұқсас баптау пайдаланылатын ақпараттық базада бұрыннан қолжетімді болса, оны қолданыстағы шот-фактуралармен байланысты құжаттарды ішкі салыстырып тексеру кезінде қолдануға болады. Пайдалану алдында іріктеудің күйін тексеріп, нәтижені осы баптаусыз қалыптастырылған есеппен салыстыру қажет.
Жаңартудан кейін сақталған баптаулары бар әдеттегі есепті қалыптастырып, оны жаңартуға дейінгі нәтижемен салыстырған жөн. Егер ұйым есептердің пайдаланушылық нұсқаларын қолданса, құжаттардың құрамы, кезеңдер және іріктеудің өзге де параметрлері сақталғанына көз жеткізу қажет.
Құжаттың есепте болуы оның мәртебесі мен деректемелерін тексеруді алмастырмайды. Сәйкессіздіктер болған кезде бастапқы құжатты, онымен байланысты шот-фактураны және алмасу туралы қолжетімді мәліметтерді ашып, содан кейін есепке алуда қай ЭШФ пайдаланылатынын анықтау керек. Бұл ақпараттық базада бастапқы және түзетілген құжаттар бір мезгілде көрсетілетін түзетулер кезінде ерекше маңызды.
Бухгалтерге арналған практикалық тексеру тізімі
Жаңартуды құжаттарды жаппай өңдеу және жіберу алдында тексерілуге тиіс жұмыс ақпараттық базасының күйіндегі өзгеріс ретінде қабылдау керек. Ол үшін ұйымға тән бірнеше операцияны таңдап, өткізуді ресімдеуден бастап алмасу нәтижесін бақылауға дейінгі толық циклден өтуге болады.
Бақылау үшін келесі тексеру тізімін пайдаланыңыз:
- жаңарту алдында ақпараттық базаның резервтік көшірмесі жасалды;
- орнатқаннан кейін өзекті 3.0.74.x желісіндегі конфигурацияның нақты нұсқасы тексерілді;
- кәдімгі ЭШФ күтілетін деректемелермен толтырылады;
- Виртуалды қойма мәліметтері ұйымға қолданылатын мысалда тексерілді;
- түзетілген ЭШФ қажетті бастапқы құжатпен байланыстырылған;
- НҚ және МЕА сату кезінде кодтар объектілермен және бастапқы құжаттармен салыстырылды;
- баспа нысаны есепке алу құжатының деректерімен салыстырылды;
- берілген және алынған шот-фактуралар бойынша есептер әдеттегі іріктеулермен қалыптастырылды;
- есептердің сақталған нұсқалары күтілетін және түсінікті нәтиже береді;
- кіріс құжаттары бойынша ҚҚС-ты есепке жатқызу шарттары тексерілді (ҚР СК 480-бабы).
Егер ұйымда меншікті кеңейтімдер, сыртқы баспа нысандары немесе өзгертілген алмасу қағидалары болса, олардың жұмысын бөлек тексеру керек. Үлгілік конфигурацияны жаңартудың өзі пайдаланушылық пысықтаулардың орнатылған нұсқамен үйлесімді екенін растамайды.
Сәйкессіздік анықталған кезде тіркеу немесе алмасу нәтижесінде алынған мәліметтерді қолмен алмастыруға болмайды. Алдымен бастапқы есепке алу құжатын, толтыру баптауларын, құжаттар арасындағы байланыстарды және алмасу күйін тексеру қажет. Баспа көрінісіндегі қате мен есепке алу құжаты деректеріндегі қате әртүрлі әрекеттерді талап етеді, сондықтан түзетулер енгізілгенге дейін оларды ажырату керек.
Егер сәйкессіздік алушы есепке жатқызатын ҚҚС сомасына қатысты болса, сатып алудың мақсатын, алушының ҚҚС төлеуші ретіндегі мәртебесін және салық сомасы көрсетілген құжатты тексеру керек. Дәл осы мән-жайлар ҚҚС-ты есепке жатқызу шарттарының қатарында аталған (ҚР СК 480-бабы).
Жиі қойылатын сұрақтар
3.0.75.1 нұсқасын орнату керек пе? — 2026 жылы 3.0.74.x желісі өзекті деп көрсетілген. 3.0.75.1 нұсқасын қолданыстағы релиз деп санауға және міндетті жаңарту үшін бағдар ретінде пайдалануға болмайды.
Негізгі құралды сату кезінде нені тексеру керек? — ЭШФ жолындағы код пен атауды, объектінің деректемелерін және деректердің бастапқы құжатқа сәйкестігін тексеріңіз. 3.0.75.1 нұсқасында код расталмаған түрде автоматты өзгереді деп есептеуге болмайды.
Түзетілген ЭШФ өзгерді ме? — 3.0.75.1 нұсқасында түзетілген ЭШФ-мен жұмыс істеудің арнайы өзгерісі расталмаған. Пайдаланылатын нұсқада оның бастапқы құжатпен байланысын, жолдардың толтырылуын және айналым жасалған күнді тексеріңіз.
«Қолданыстағы шот-фактуралары бар құжаттарды шығару» опциясы не үшін қажет? — Егер ол ақпараттық базада қолжетімді болса, оның көмегімен қолданыстағы шот-фактуралармен байланысты құжаттарды іріктеуге болады. Нәтижені осы баптаусыз қалыптастырылған есеппен салыстыру керек.
ЭШФ-ның тіркеу мәліметтерін қолмен ауыстыруға бола ма? — Құжатты ЭШФ АЖ-да тіркеу кезінде алынған мәліметтерді қолмен алмастыруға болмайды. Сәйкессіздік болған жағдайда бастапқы құжатты, толтыру баптауларын және алмасу нәтижесін тексеру қажет.
Кіріс құжаты бойынша ҚҚС қашан есепке жатқызылады? — Алушы ҚҚС төлеуші ретінде тіркелуге тиіс, сатып алынған тауарлар, жұмыстар немесе көрсетілетін қызметтер салық салынатын айналымда пайдаланылуы не пайдалануға арналуы керек, ал ҚҚС сомасы көзделген құжатта көрсетілуге тиіс (ҚР СК 480-бабы).
Дереккөздер
- Қазақстан Республикасының Салық кодексі, 480-бап «Есепке жатқызылатын қосылған құн салығы».