2026 жылы интернет-платформа арқылы жұмыс істейтін өзін-өзі жұмыспен қамтыған адамның жеке табыс салығы мен әлеуметтік төлемдерін платформа операторы ұстап қалады және аударады; ұсталған ЖТС есепті айдан кейінгі айдың 15-інен кешіктірілмей аударылады (ҚР СК 721-бабы). Интернет-платформаны пайдаланбайтын өзін-өзі жұмыспен қамтығандар үшін бұл норма әлеуметтік төлемдердің құрамын, мөлшерлемелері мен мерзімдерін белгілемейді.
Өзін-өзі жұмыспен қамтыған адамның қандай міндеттері туындайды
Салық кодексі өзін-өзі жұмыспен қамтыған адамның интернет-платформаны пайдалана отырып қызмет жүргізуі мен мұндай платформасыз режимді қолдануын ажыратады. 721-баптың арнайы қағидалары өзін-өзі жұмыспен қамтыған адам интернет-платформа арқылы рұқсат етілген қызмет түрлерінің тізіміне енгізілген қызметті жүзеге асырған кезде қолданылады (ҚР СК 721-бабы).
Интернет-платформа деп оператордың, тапсырыс берушінің және платформада тіркелген орындаушының өзара іс-қимылын қамтамасыз ететін электрондық алаң танылады. Тапсырыс беруші платформада тіркелген және қызмет көрсетуге немесе жұмыстарды орындауға тапсырыс орналастыратын жеке немесе заңды тұлға болуы мүмкін (ҚР СК 721-бабы).
Осындай платформа арқылы жұмыс істейтін өзін-өзі жұмыспен қамтыған адамнан мыналарды ұстап қалу көзделген:
- жеке табыс салығын;
- ҚР Әлеуметтік кодексінде көзделген әлеуметтік төлемдерді;
- «Міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру туралы» ҚР Заңында көзделген әлеуметтік төлемдерді.
Бұл сомаларды салық агенті деп танылатын интернет-платформа операторы ұстап қалады және аударады. Бұл қағида өзін-өзі жұмыспен қамтығандарға арналған арнаулы салық режимін қолданатын, интернет-платформа арқылы қызметін жүзеге асыратын және ҚР Әлеуметтік кодексіне сәйкес орындаушы болып табылатын жеке тұлғаларға қолданылады (ҚР СК 721-бабы).
Сондықтан бухгалтер үшін адамның өзі үшін жұмыс істейтін тұлға ретіндегі тұрмыстық мәртебесін ғана емес, қызметті жүргізу тәсілін де анықтау маңызды. Егер тапсырыстар интернет-платформа арқылы орындалса, операторды анықтау, орындаушының алаңда тіркелуін тексеру және төлемдерді сол алаң арқылы ресімделген тапсырыстармен салыстыру қажет.
ҚР СК 721-бабы әлеуметтік төлемдердің жекелеген түрлерін тізбелемейді және олар үшін мөлшерлемелер белгілемейді. Бұл бөлікте ол ҚР Әлеуметтік кодексіне және «Міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру туралы» ҚР Заңына тікелей сілтеме жасайды. Демек, 721-баптың негізінде барлық әлеуметтік төлемдерге бірдей мөлшерлеме қолдануға болмайды.
Төлемдерді қандай сомалардан есептеу керек
Интернет-платформа арқылы жүргізілетін қызмет бойынша салық агенті тиісті жеке тұлғалар үшін жеке табыс салығы мен әлеуметтік төлемдерді ұстап қалады. Бұл ретте ҚР СК 721-бабының ұсынылған мәтінінде әрбір әлеуметтік төлемнің базасы мен мөлшерлемесі айқындалмаған: ұстап қалу тәртібі осы бап сілтеме жасайтын бейінді заңнамаға сәйкес болуға тиіс.
Бухгалтер есепке алу үшін интернет-платформа арқылы орындалған қызметтер немесе жұмыстар үшін төлемдерді жеке тұлғаның өзге түсімдерінен бөліп көрсетуі қажет. Ақшаның банктік шотқа түсуінің өзі соманың платформа арқылы жүргізілетін қызметке қатысты екенін растамайды: төлемнің тапсырыспен байланысы алаң деректері мен есеп айырысу құжаттары бойынша белгіленеді.
Интернет-платформа операторы әлеуметтік төлемдердің сомаларын ҚР Әлеуметтік кодексіне және «Міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру туралы» ҚР Заңына сәйкес ұстап қалады. Оларды төлеу мерзімі де ҚР СК 721-бабында көрсетілген ЖТС аудару мерзімімен емес, осы актілермен айқындалады (ҚР СК 721-бабы).
Ұсталған жеке табыс салығы үшін жеке мерзім белгіленген: оператор оны бюджетке есепті айдан кейінгі айдың 15-інен кешіктірмей аударады. Бұл мерзім дәл ұсталған ЖТС-қа қатысты. Оны әлеуметтік төлемдерге автоматты түрде қолдануға болмайды (ҚР СК 721-бабы).
Егер жеке тұлға табысты интернет-платформа арқылы да, одан тыс та алса, оператордың салық агенті ретіндегі арнайы қағидасы платформаны пайдалана отырып жүзеге асырылатын қызметті қамтиды. Операторға тиісті алаң арқылы өтпейтін сомалардан ұстап қалу міндетін жүктемеу үшін есепте мұндай түсімдерді алу тәсілі мен растаушы құжаттары бойынша бөлу қажет.
Интегратор-серіктес пен интернет-платформа операторының рөлдері әртүрлі. Интегратор-серіктес платформалардың мемлекеттік ақпараттық жүйелермен интеграциялануын қамтамасыз ететін ақпараттық өнімнің иесі болып табылады, ал 721-бапта дәл интернет-платформа операторы салық агенті деп аталған (ҚР СК 721-бабы).
Бухгалтер 2026 жылы нені тексеруі керек
2026 жылы алдымен жеке тұлғаның өзін-өзі жұмыспен қамтығандарға арналған арнаулы салық режимін қандай негізде қолданатынын анықтау қажет. Салық төлеушілердің бір бөлігі үшін бұрынғы арнаулы салық режимдерінің тоқтатылуына және жаңа режимнің қолданыла бастауына байланысты өтпелі тәртіп қолданылады (ҚР СК 840-бабы).
2026 жылғы 1 қаңтарға дейін патент негізіндегі немесе арнаулы мобильді қосымшаны пайдалана отырып қолданылатын режимді қолданған және оңайлатылған декларацияны қолдану туралы хабарлама бермеген салық төлеушілерді 2026 жылғы 1 наурызда жеке кәсіпкерлер ретінде есептен автоматты түрде шығару көзделген. Жаңа Салық кодексі қолданысқа енгізілген күн есептен шығарылған күн болып есептеледі (ҚР СК 840-бабы).
Өзін-өзі жұмыспен қамтығандарға арналған арнаулы салық режимін қолданудың басталу күні қызметті ресімдеу тәртібіне байланысты. Жалпыға ортақ пайдаланылатын телекоммуникациялар желісі жоқ жерлерде жұмыс істеген кезде бұл ҚР СК 720-бабының 3-тармағына сәйкес алғашқы төлем құжатында көрсетілген ай болып табылады. Қалған жағдайларда арнаулы мобильді қосымшада қалыптастырылған алғашқы чектің күні басталу күні болып табылады (ҚР СК 840-бабы).
Іс жүзіндегі тексеру мынадай болуы мүмкін:
- Жеке тұлғаның 2026 жылы өзін-өзі жұмыспен қамтығандарға арналған арнаулы салық режимін қолданатынын анықтау.
- Режимді қолданудың басталу күнін арнаулы мобильді қосымшадағы алғашқы чек бойынша не жалпыға ортақ пайдаланылатын телекоммуникациялар желісі жоқ жерлер үшін алғашқы төлем құжатында көрсетілген ай бойынша анықтау (ҚР СК 840-бабы).
- Интернет-платформа арқылы орындалатын қызметтің рұқсат етілген қызмет түрлерінің тізіміне жататынын тексеру (ҚР СК 721-бабы).
- Интернет-платформа операторының және орындаушыға төленетін төлемдер бойынша салық агентінің кім екенін анықтау.
- Табысты платформа арқылы ресімделген тапсырыстармен, қызметтермен немесе жұмыстармен салыстыру.
- Ұсталған ЖТС пен әлеуметтік төлемдерді бөлек көрсету.
- Ұсталған ЖТС-тың есепті айдан кейінгі айдың 15-інен кешіктірілмей аударылғанын тексеру (ҚР СК 721-бабы).
- Платформа деректерін, ұстап қалу есебін және орындаушыға төлемдерді растайтын құжаттарды сақтау.
ЖТС пен әлеуметтік төлемдерді бір есептік жолға біріктіруге болмайды. 721-бап ұсталған ЖТС-ты аударудың нақты мерзімін белгілейді, ал әлеуметтік төлемдерді ұстап қалу және төлеу бойынша ҚР Әлеуметтік кодексіне және міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру туралы заңнамаға сілтеме жасайды.
2026 жылғы 1 қаңтарға дейін басқа арнаулы салық режимдерін қолданған салық төлеушілер ерекше назар аударуды талап етеді. Оңайлатылған декларация негізіндегі арнаулы салық режиміне өту үшін хабарламаны 2026 жылғы 1 наурызға дейін беру қажет болды. Осы мерзімде хабарлама бермеген салық төлеушілер 840-бапта тікелей көзделген ерекшеліктерден басқа жағдайларда салық салудың жалпыға бірдей белгіленген тәртібін қолданушылар деп танылады (ҚР СК 840-бабы).
Осылайша, есептеуге дейін бухгалтер режимді, оны қолданудың басталу күнін, табыстың интернет-платформамен байланысын және оператордың салық агенті ретіндегі мәртебесін растауы керек. Осыдан кейін ЖТС пен әлеуметтік төлемдер әрбір міндеттемеге қатысты қағидалар бойынша бөлек есепке алынады.
Жиі қойылатын сұрақтар
Интернет-платформа арқылы жұмыс істейтін өзін-өзі жұмыспен қамтыған адамның табысынан не ұсталады? — Платформа операторы салық агенті ретінде жеке табыс салығын және ҚР Әлеуметтік кодексінде әрі «Міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру туралы» ҚР Заңында көзделген әлеуметтік төлемдерді ұстап қалады (ҚР СК 721-бабы).
Интернет-платформадағы өзін-өзі жұмыспен қамтыған адам үшін төлемдерді кім аударады? — Ұстап қалуды және аударуды салық агенті деп танылатын интернет-платформа операторы жүзеге асырады. Қағида өзін-өзі жұмыспен қамтығандарға арналған режимді қолданатын, платформа арқылы жұмыс істейтін және ҚР Әлеуметтік кодексіне сәйкес орындаушы болып табылатын жеке тұлғаға қатысты қолданылады (ҚР СК 721-бабы).
Ұсталған ЖТС қашан аударылады? — Есепті айдан кейінгі айдың 15-інен кешіктірілмей. Бұл мерзім интернет-платформа операторының ұсталған жеке табыс салығын аударуы үшін белгіленген (ҚР СК 721-бабы).
ЖТС аудару мерзімін әлеуметтік төлемдерге қолдануға бола ма? — Жоқ. 721-бап ЖТС үшін мерзімді бөлек белгілейді, ал ұсталған әлеуметтік төлемдерді төлеу мерзімдері ҚР Әлеуметтік кодексімен және міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру туралы заңнамамен айқындалады (ҚР СК 721-бабы).
Өзін-өзі жұмыспен қамтығандарға арналған режим 2026 жылы қай күннен бастап қолданылады? — Жалпы жағдайда арнаулы мобильді қосымшада қалыптастырылған алғашқы чектің күнінен бастап. Жалпыға ортақ пайдаланылатын телекоммуникациялар желісі жоқ жерлерде қызмет жүргізілген кезде ҚР СК 720-бабының 3-тармағына сәйкес алғашқы төлем құжатында көрсетілген ай басталу мерзімі болып табылады (ҚР СК 840-бабы).
2026 жылға дейін патентті немесе арнаулы мобильді қосымшаны қолданғандармен не болды? — Егер мұндай салық төлеушілер оңайлатылған декларацияны қолдану үшін хабарлама бермесе, салық органы оларды 2026 жылғы 1 наурызда жеке кәсіпкерлер ретінде есептен автоматты түрде шығарады; жаңа Салық кодексі қолданысқа енгізілген күн есептен шығарылған күн болып табылады (ҚР СК 840-бабы).
721-бап кез келген дербес қызметке қолданыла ма? — Жоқ. Оның ережелері интернет-платформаны пайдалана отырып, рұқсат етілген қызмет түрлерінің тізіміндегі қызметті жүргізетін өзін-өзі жұмыспен қамтығандарға қатысты (ҚР СК 721-бабы).
Дереккөздер
ҚР 2026 жылғы Салық кодексі: интернет-платформаны пайдалана отырып қызметін жүзеге асыратын өзін-өзі жұмыспен қамтығандардың арнаулы салық режимін қолдану ерекшеліктері туралы 721-бап; арнаулы салық режимдерін қолданатын салық төлеушілерге арналған өтпелі ережелер туралы 840-бап.