2026 жылы салық консультанты ЖК мен компанияларға салық нормаларын қолдануға, есептілікті тексеруге және салық органымен өзара іс-қимылға дайындалуға көмектеседі; өкілеттіктері тиісті түрде ресімделген кезде ол салық төлеушінің өкілі де бола алады, бұл ретте өкілдің әрекеттері салық төлеушінің өзінің әрекеттері деп танылады (ҚР СК 40-бабы).
Салық консультанты қалай көмектеседі
Салық консультациясы бухгалтерге немесе кәсіпкерге нақты шаруашылық жағдайға қатысты нормаларды қолдану қажет болған кезде керек. Мамандар құжаттарды зерделеп, мәселелер аясын анықтап, операцияларды салық заңнамасының талаптарымен салыстырып, ықтимал әрекет нұсқаларын түсіндіре алады.
Іс жүзінде консультантқа мына мақсаттарда жүгінеді:
- салық міндеттемелерін орындау тәртібін тексеру;
- салық органының талаптары мен хабарламаларын талдау;
- есептілікті ұсынғанға дейін оның дұрыс толтырылуын бағалау;
- құжаттар мен түсіндірмелерді дайындау;
- компанияның немесе ЖК-нің тіркеу мәліметтерін тексеру;
- өкіл арқылы салық органымен өзара іс-қимылды ұйымдастыру.
Консультация салық төлеушіні жауапкершіліктен босатпайды. Салық органы өзінде бар мәліметтер негізінде салық есептілігінің жекелеген нысандарын алдын ала толтыра алады, алайда көрсетілген ақпараттың дұрыстығын тексеру салық төлеушіге жүктеледі (ҚР СК 47-бабы). Сондықтан бухгалтер үшін дайын нысанмен шектелмей, көрсеткіштерді тіркелімдермен, бастапқы құжаттармен және нақты операциялармен салыстырып тексеру маңызды.
ЖК-ге салықтар бойынша консультация: нені дайындау керек
ЖК-ге салықтар бойынша консультация «салықтарды тексеру» деген жалпы өтініштің орнына нақты міндет алдын ала тұжырымдалса, пайдалырақ болады. Мысалы: операцияны қалай көрсету керектігін анықтау, салық органынан алынған құжатты талдау немесе есептілікті жіберер алдында тексеру.
Кездесуге дейін мыналарды дайындаған жөн:
- ЖК-нің тіркеу деректері;
- қолданылатын салық құжаттары мен есептілік нысандары;
- қарастырылып отырған операция бойынша шарттар, актілер, жүкқұжаттар және төлем құжаттары;
- салық органынан келіп түскен хат-хабарлар мен құжаттар;
- нақты мән-жайлардың қысқаша сипаттамасы;
- жазбаша жауап қажет сұрақтардың тізбесі.
Консультантқа операцияның мазмұнын ғана емес, оның нақты іскерлік мәнмәтінін де хабарлау маңызды. Құжаттардың толық емес топтамасы бойынша жасалған қорытынды елеулі мән-жайларды ескермеуі мүмкін. Ұсынымдар нақты жағдайға сәйкес келуі үшін операциялардың күндерін, шарт тараптарын және оқиғалардың реттілігін де көрсеткен пайдалы.
ЖК ақпараттық-түсіндіру қолдауын тікелей салық органынан да ала алады. Жаңадан тіркелген салық төлеушілер үшін міндеттемелерді орындау тәртібіне, соның ішінде салық органының ақпараттық жүйелерін пайдалана отырып оқыту көзделген. Сондай-ақ салық органы телефон арқылы салық міндеттемесін орындауға байланысты мәселелер жөнінде түсіндірмелер береді (ҚР СК 47-бабы).
ҚР салық консультантының онлайн қызметі және өкілдік
Онлайн консультация құжаттарды алдын ала талдауға, есептілікті тексеруге және жазбаша ұсынымдар дайындауға қолайлы. Жұмыс басталғанға дейін консультацияның тақырыбын, берілетін құжаттардың тізбесін, нәтиженің нысанын және құпия ақпаратты қорғау тәсілін келіскен жөн.
Консультация мен өкілдіктің аражігін ажырату керек. Егер маман жағдайды тек талдап, ұсынымдар берсе, салық төлеуші өз бетінше әрекет етеді. Егер консультант клиенттің атынан салық органына жүгінуге тиіс болса, оның өкілеттіктерін белгіленген тәртіппен ресімдеу қажет (ҚР СК 40-бабы).
Жеке тұлға, соның ішінде ЖК немесе жеке практикамен айналысатын тұлға үшін тиісті өкілеттіктер көрсетілген нотариат куәландырған не оған теңестірілген сенімхат көзделген. Заңды тұлға немесе оның құрылымдық бөлімшесі үшін құрылтай құжаттары және (немесе) азаматтық заңнамаға сәйкес ресімделген сенімхат негіз болады. Салық төлеуші салық органының ақпараттандыру объектісі арқылы электрондық құжатпен де өкілін айқындауға құқылы (ҚР СК 40-бабы).
Өкілеттіктерді нақты тізіп көрсеткен дұрыс: өкілдің қандай құжаттарды алуға, ұсынуға және қол қоюға құқылы екені, сондай-ақ оның қандай мәселелер бойынша салық органымен өзара іс-қимыл жасайтыны. Бұл әсіресе маңызды, өйткені клиенттің атынан жасалған өкілдің әрекеттері немесе әрекетсіздігі салық төлеушінің өзінің әрекеттері немесе әрекетсіздігі деп танылады (ҚР СК 40-бабы).
Салықтық зерттеп-қарау кезінде не істеу керек
ҚР-да салықтар бойынша консультация қажет болуы мүмкін жағдайлардың бірі — салықтық зерттеп-қарау. Бұл тіркеу деректерінде көрсетілген орналасқан жері бойынша салық төлеушінің не салық агентінің іс жүзінде бар немесе жоқ екенін растау мақсатында салық органы жүргізетін іс-шара (ҚР СК 181-бабы).
Мұндай зерттеп-қарауға дайындалу кезінде тіркеу деректерінде көрсетілген мекенжайды салық төлеушінің нақты орналасқан жерімен салыстыру маңызды. Бухгалтер немесе ЖК мекенжай мен қызметке қатысты құжаттарды жинап, байланыс деректерінің қолжетімділігін тексеріп, өз өкілеттіктері шегінде салық органымен өзара іс-қимыл жасай алатын қызметкерді немесе өкілді айқындауы керек.
Салықтық зерттеп-қарауға байланысты бухгалтер немесе ЖК:
- тіркеу деректерінде көрсетілген орналасқан жерін тексеруі;
- тіркеу мәліметтерін нақты мән-жайлармен салыстыруы;
- салық органынан келіп түскен құжаттар мен хабарламаларды зерделеуі;
- байланыс деректерінің өзектілігін тексеруі;
- қажет болған жағдайда өкілдің өкілеттіктерін ресімдеуі;
- алынған құжаттар мен салық органымен өзара іс-қимыл туралы мәліметтерді сақтауы керек.
Консультант тіркеу мәліметтерін ұсынылған құжаттармен салыстырып, хат-хабарларды жүйелеп, нақты орналасқан жері туралы түсіндірмелерді тұжырымдауға көмектесе алады. Бұл ретте салық органына берілетін мәліметтер салық төлеуші қызметінің нақты мән-жайларына сәйкес келуге тиіс.
Егер өзара іс-қимылға өкіл тартылса, оның өкілеттіктері қажетті әрекеттерді қамтуға және тиісті түрде ресімделуге тиіс. Салық төлеушіге өкілдің қандай құжаттарды ұсынуға және алуға құқылы екенін алдын ала айқындаған пайдалы, өйткені оның клиент атынан жасаған әрекеттері салық төлеушінің әрекеттері деп танылады (ҚР СК 40-бабы).
Жиі қойылатын сұрақтар
Салық консультантының бухгалтерден айырмашылығы неде? — Бухгалтер әдетте есеп жүргізіп, есептілікті дайындайды, ал консультант жекелеген салық мәселесін талдау, таңдалған тәсілді тексеру немесе салық органымен өзара іс-қимылды сүйемелдеу үшін тартылады. Функциялар тоғысуы мүмкін, сондықтан жұмыс көлемін алдын ала бекіткен дұрыс.
ЖК салықтары бойынша онлайн консультация алуға бола ма? — Иә, егер таңдалған формат ақпараттың толықтығы мен құпиялылығын қамтамасыз етсе, құжаттар мен сұрақтарды қашықтан беруге болады. ЖК атынан әрекет ету үшін өкілдің өкілеттіктерін бөлек ресімдеу қажет (ҚР СК 40-бабы).
Консультация есептілік үшін жауапкершіліктен босата ма? — Жоқ. Атап айтқанда, салық органы алдын ала толтырған есептіліктегі мәліметтердің дұрыстығын салық төлеуші тексереді (ҚР СК 47-бабы).
Консультантқа сенімхат беру міндетті ме? — Қарапайым түсіндіру үшін сенімхат қажет емес. Маман салық органымен қатынастарда салық төлеушінің өкілі болып, оның атынан әрекет етуге тиіс болған кезде тиісті өкілеттіктерді ресімдеу қажет (ҚР СК 40-бабы).
Салықтық зерттеп-қарау кезінде көмекке қашан жүгіну керек? — Салық органының құжаттары немесе хабарламалары алынғаннан кейін тіркелген орналасқан жерін, нақты мән-жайларды және жағдайға қатысты құжаттарды тексеру керек. Салықтық зерттеп-қараудың мақсаты — тіркеу деректерінде көрсетілген орналасқан жері бойынша салық төлеушінің бар немесе жоқ екенін растау (ҚР СК 181-бабы).